Vipiteno (Sterzing): het mooiste stadje van Zuid-Tirol

Het mooiste stadje van Zuid-Tirol

Vipiteno — of Sterzing in het Duits — is een van die plaatsen die te mooi lijken om echt te zijn. De hoofdstraat met haar kleurrijke gevels, erkers en de iconische Zwolftturm (twaalfurentoren) op de achtergrond is zo fotogeniek dat het bijna geregisseerd lijkt. En toch is dit gewoon een echt stadje, met echte bewoners, echte bakkerijen en echte Tiroolse gezelligheid. Met slechts 7.000 inwoners op 948 meter hoogte is Vipiteno het bewijs dat grootte niets zegt over schoonheid.

Het stadje ligt in het Wipptal, het smalle dal dat naar de Brennerpas voert. Die ligging was eeuwenlang de bron van welvaart: Vipiteno lag op de handelsroute tussen Italie en het Duitse Rijk, en de kooplieden die hier passeerden brachten rijkdom mee. Die welvaart zie je terug in de prachtige gotische en renaissancegebouwen die de hoofdstraat sieren — dit was geen arm bergdorp, maar een welvarende handelsstad.

Vipiteno staat regelmatig in lijstjes van de mooiste kleine steden van Italie, en terecht. Maar het is meer dan een mooi plaatje: er is een verrassend rijk cultureel aanbod, uitstekende eetgelegenheden en een omgeving die uitnodigt tot wandelen en skien. Plan er minstens een halve dag voor — liever een hele.

De Neustadt: een straat als een schilderij

De Neustadt (Citta Nuova) is de beroemde hoofdstraat van Vipiteno en het eerste wat je ziet op elke foto van het stadje. Deze brede, rechte straat werd in de 15e eeuw aangelegd als uitbreiding van de oude stadskern en is sindsdien nauwelijks veranderd. Aan weerszijden staan drie- en vierverdiepige huizen met kleurrijke gevels in pastelkleuren — roze, geel, lichtblauw, terracotta — versierd met erkers (Erker), fresco's en smeedijzeren uithangborden.

Halverwege de straat staat de Zwolftturm (Torre delle Dodici), een 46 meter hoge gotische toren uit 1472. De toren markeert de grens tussen de Neustadt en de Altstadt (oude stad) en is het herkenningspunt van Vipiteno. Je kunt de toren beklimmen voor een panoramisch uitzicht over de stad en het dal — de entree is circa 3 euro en de 150 treden zijn het absoluut waard.

De Neustadt is een verkeersvrije zone en het is er heerlijk flaneren. Onder de arcaden aan de zijkanten vind je lokale winkels, cafes en ambachtelijke winkeltjes. Bijzonder zijn de vele Speck-winkels: Vipiteno ligt in het hart van het Speck-productiegebied van Zuid-Tirol en je vindt hier de beste kwaliteit.

Een paar tips voor de Neustadt: ga vroeg in de ochtend voor de mooiste foto's (de zon schijnt dan op de oostelijke gevels), of laat in de middag als de westelijke kant in warm licht baadt. Op de eerste zaterdag van de maand is er een uitgebreide markt met lokale producten.

De Altstadt en het Rathaus

Ten zuiden van de Zwolftturm begint de Altstadt (Citta Vecchia), het oudere deel van Vipiteno. Hier zijn de straten smaller, de huizen ouder en de sfeer intiemer. De Altstadt draait om het Rathaus (stadhuis) op het Stadtplatz — een sierlijk gebouw met een gotische arcade en een opvallende renaissance-loggia.

In het Rathaus bevindt zich het Multscher-museum, gewijd aan het werk van Hans Multscher, een 15e-eeuwse beeldhouwer en schilder uit Ulm die een beroemd altaarstuk maakte voor de parochiekerk van Vipiteno. De overgebleven panelen — in felle kleuren en met een verbazingwekkend realisme voor die tijd — zijn een van de belangrijkste kunstwerken van de gotiek in Tirol. Entree circa 5 euro.

Loop ook even naar de parochiekerk (Pfarrkirche) naast het stadhuis. De huidige kerk dateert uit de 15e eeuw en heeft een mooi gotisch interieur met stergewelven en een indrukwekkend hoogaltaar. Vlakbij staat de Heilig-Geist-Kirche (Spitalskirche), een klein gotisch kerkje uit de 14e eeuw met fresco's van de Bozener school.

De Altstadt is compacter dan de Neustadt, maar minstens zo charmant. Het is hier rustiger, met minder winkels maar meer sfeer. Vergeet niet de smalle steegjes in te duiken die van de hoofdstraat naar de stadsmuur leiden — hier vind je verstopte binnenplaatsen en mooie doorkijkjes.

Eten en drinken in Vipiteno

Ondanks zijn bescheiden omvang heeft Vipiteno een verrassend goed culinair aanbod. De keuken is hier overwegend Tirools — we zitten op minder dan 15 km van de Oostenrijkse grens — maar met de onmiskenbare Italiaanse touch die Zuid-Tirol zo bijzonder maakt.

Restaurant Lammer is een lokale favoriet voor traditionele Tiroolse kost: Knodels, Schlutzkrapfen, wildgerechten en huisgemaakte strudel. Hoofdgerechten kosten circa 14-22 euro. De Gasthaus Kleine Flamme combineert Tiroolse en Italiaanse keuken en heeft een van de mooiste terrassen van de stad, met uitzicht op de Neustadt.

Voor een snelle lunch of tussendoortje is Caffe Hofer aan de Neustadt een goede keuze: uitstekende koffie, huisgebakken taarten en een eenvoudig lunchmenu voor circa 10 euro. Het stadje heeft ook diverse pizzerias — Pizzeria Roma en Pizzeria Sterzinger zijn beide solide opties met pizza's vanaf 8 euro.

Een bijzondere lokale specialiteit is het Sterzinger Joghurt — ja, het bekende merk Sterzing/Vipiteno yoghurt wordt hier gemaakt. De zuivelfabriek Milchhof Sterzing produceert al sinds 1884 yoghurt en andere zuivelproducten. In de lokale supermarkten vind je varianten die je in Nederland niet krijgt.

De Speck-traditie

Vipiteno is een van de beste plekken om echte Zuid-Tiroolse Speck te kopen. Dit gerookte, gekruide hamvlees heeft een beschermde geografische aanduiding (IGP) en wordt hier ambachtelijk geproduceerd. Senfter en Pfitscher zijn twee lokale producenten met winkels in het centrum. Een halve Speck (circa 2 kg) kost rond de 30-40 euro en is het perfecte souvenir. Vacuumverpakt is het wekenlang houdbaar.

Omgeving: skigebieden en wandelingen

Vipiteno ligt strategisch voor zowel winter- als zomeractiviteiten. Het stadje is de toegangspoort tot twee skigebieden: Ratschings-Jaufen (25 km piste, rustig en betaalbaar, dagpas circa 42 euro) en het grotere Rosskopf/Monte Cavallo (15 km piste, bereikbaar met een gondel vanuit het centrum).

In de zomer is de omgeving een wandelparadijs. De Gilfenklamm (marmeren kloof) bij het nabijgelegen Stange is een spectaculaire wandeling door een kloof van wit marmer — een van de weinige marmerklammen ter wereld. De tocht duurt circa 1,5 uur en is geschikt voor gezinnen (entree circa 6 euro).

De Brennerpas (1.370 m) is op 15 minuten rijden en biedt diverse wandelmogelijkheden, waaronder de historische grensweg met panoramisch uitzicht op het Wipptal. Een langere dagtocht is de wandeling naar de Tribulaunhutte (2.369 m) — een stevige bergtocht van circa 5 uur retour met spectaculair uitzicht op de Tribulaun-groep.

Vanuit Vipiteno zijn ook Bressanone (20 minuten), Bolzano (50 minuten) en Innsbruck (45 minuten) makkelijk bereikbaar voor daguitstapjes.

Praktische informatie

Bereikbaarheid: Vipiteno ligt direct aan de A22-snelweg (Brenner Autobahn), afrit Vipiteno/Sterzing. Vanuit Innsbruck rij je circa 45 minuten (via de Brennerpas), vanuit Bolzano circa 50 minuten en vanuit Verona circa 2,5 uur. Er is een treinstation met verbindingen naar Brennero/Brenner (10 minuten) en Fortezza (20 minuten, overstap naar de Brenner-lijn).

Parkeren: Gratis parkeerplaatsen aan de rand van het centrum (P1 en P2, elk circa 200 plaatsen). De parkeergarage aan de Neustadt kost circa 1 euro per uur. In het hoogseizoen kan het op zaterdagen druk zijn — kom dan voor 10 uur.

Verblijf: Hotels in Vipiteno zijn over het algemeen betaalbaar. Hotel Mondschein is een charmant driesterrenhotel in het centrum (vanaf circa 80 euro per nacht met ontbijt). Het luxere Hotel Sterzinger Moos (4 sterren) aan de rand van de stad biedt een wellnessbereik en kost vanaf circa 130 euro per nacht met halfpension. Appartementen beginnen bij circa 55 euro per nacht.

Hoeveel tijd heb je nodig: Een halve dag is voldoende voor de bezienswaardigheden in het centrum (Neustadt, Zwolftturm, Altstadt, Rathaus). Met een lunch en een bezoek aan de Gilfenklamm of een skigebied maak je er een volle dag van. Vipiteno is ook uitstekend te combineren met een bezoek aan Bressanone op dezelfde dag.

Beste reistijd: Juni tot september voor wandelen en flaneren, december tot maart voor wintersport. De kerstmarkt van Vipiteno (eind november tot 6 januari) is klein maar bijzonder sfeervol — een van de minst bekende maar mooiste van Zuid-Tirol. Het stadje is het hele jaar door fotogeniek, maar de sneeuw op de daken in de winter geeft een extra sprookjesachtige dimensie.